Để hiểu cha ông ta đã đào tạo tri thức tu thân trị quốc thế nào
Hoá ra: chữ Nho đọc từ phải sang trái. Ở Hà Nội. Ăn nói nhẹ nhàng. Người nhỏ nhắn. Gia đình chị là tư sản nhỏ. Khoa cử liên tưởng đến vận mệnh nước nhà trong gần nghìn năm. Nhưng công phu nhất và có giá trị nhất là hai tập của bộ sách nghiên cứu về khoa cử Việt Nam: Thi hương (425 trang) và Thi hội. Đòi hỏi công phu tìm tòi.
Chị cũng dịch một số tuyển tập truyện ngắn nước ngoài sang tiếng Việt. Biến chị Quỳnh thành một "thám tử văn hóa" cùng bất đắc dĩ. Tình đầu câu chuyện là thế này: Năm 1985. Khoa cử xưa không phải chỉ là thi văn học. Ở Việt Nam. Dưới là phụng. Tiếc thay. Nhà in Lê Cường. Bản thảo xong từ năm 1989. Bỏ hàng chục năm nghiên cứu khoa cử xưa có ích gì? Chị đáp là để đóng góp cho quốc học.
Trụ sở báo chữ Tây của Phạm Lê Bổng. Chúng tôi đã thấy hợp chuyện. Kèm thơ văn về thi cử và một ít chú giải đơn giản. Vụ thời trước có học Nam sử không hay chỉ học Bắc sử? Phải chăng khi Pháp cách tân khoa cử năm 1909 mới đưa Nam sử vào chương trình? Nghiên cứu thì thấy các cụ đã học Sơ học thức tân. Từ kỹ thuật chuyển sang văn học. Nhưng có ý nghĩ đóng góp cho từng lớp hơn nhiều! Chuyện chị Chân Quỳnh.
Sau hơn nửa thế kỷ. Xin kể lại một số vụ rối rắm mà "thám tử văn chương" chị Quỳnh đã điều tra được. Bản thảo cuốn sách phổ thông dày dần thành sách nghiên cứu.
Vụ tài liệu Pháp ghi địa danh không có dấu. Điều tra. Vì dị ứng với hóa chất. Hiểu biết kỹ thuật ảnh. Cần tìm ra ai đúng ai sai. Chị mua được cuốn sách của người Pháp viết về Đông Dương có một loạt ảnh về lễ xướng danh trường ốc Hà Nam năm 1897 (do Salles chụp).
Viết nhỏ. Kỳ thi văn sách bàn về thuật trị nước mới là hiểm yếu". Chị được học 4 năm ở thành thị dệt Lyon và tốt nghiệp Trường cao học kỹ thuật dệt. Vụ cái biển "phụng chỉ": sao chữ trên lại nhỏ. Chị gốc Hàng Bồ. Ấy là chưa kể nhờ đọc sách.
Dù rằng rời Việt Nam vào tuổi 21. Áo quần giản dị. Tôi phải tìm tòi và khám phá ra là các sách sử của ta viết không giống nhau. Tầm cỡ các tác phẩm của Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp. Chữ dưới lại to và lệch sang bên phải? Lại viết ngược. Được biết là ở Thư viện Quốc gia Paris còn 2 chiếc bưu ảnh thời kỳ này.
Đầu đề là Hoa thơm cỏ lạ. Cho là vì các nhà Nho thi hỏng nên bất mãn. Việc toàn quyền Paul Doumer bôi nhọ Văn thân.
Đã ngoài năm chục tuổi. Tôi đã mở rộng kiến thức. Tôi dần vui thích với công việc mình làm. Cho đối tượng là Việt kiều và người nước ngoài. Chị vẫn nhớ như in Hàng Bồ với những ngôi nhà lớn như cửa hiệu Quảng Hưng Long. Chị nảy ra ý nghĩ sưu tầm bộ ảnh đầy đủ hơn. Bộ sách này ra đời do một sự ngẫu nhiên. Rivìere de Thu là sông Thù (tích tụ trong kinh Lễ).
Nho giáo đến nay vẫn có chỗ đứng. Tôi không ngờ lại có một trường hợp tương tự. Ra lệnh nên viết to. Chị tham gia dịch thơ Việt sang tiếng Anh và hiệp tác với một số tập san hải ngoại.
Ba má chị cho con trai sang Pháp để tránh bị bắt lính. Thi đình (515 trang khổ to) có những ảnh lịch sử rất quý.
Trí thức và thông ngôn viên làm việc cho quan Khâm sứ Hà Nội. Tóc đã đốm bạc.
Tra mãi mới ra Cau Do là Cầu Đơ (chỉ Hà Nội). Phụng là việc của quan. Tôi Hàng Gai. Cùng học thời Pháp và cùng là dân Hà Nội chính cống.
Chỉ năm ba câu bàn thảo. Sao ta không quan tâm? Hữu Ngọc. Chị xuống cầu thang máy 5-7 tầng hầm. Chị chuyển sang học Anh ngữ và đỗ tấn sĩ Trường Sorbonne - Paris. Năm 1952. Việt kiều ở Pháp. Vì cùng thế hệ chừng bát tuần. Một phần ba về Nam sử. Vì phần chú thích vẫn còn nhiều nghi vấn lịch sử. Tìm ra các bằng cớ. Chị định xuất bản một cuốn sách ảnh. Chữ trên là chỉ. Chỉ là việc của vua. Đòi đi cùng em sang Pháp học.
Có cửa hàng đồ dệt với khoảng chục công nhân dệt. Tìm ra hai tấm bưu thiếp đã mờ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét