"Đoàn cùng ngắm Phú Thái" - Người lo xa điềm tĩnh.

Ông Đoàn kể, khi ra nước ngoài tham dự các khóa đào tạo, ông cứ tự hỏi sao nước mình lại không có được hệ thống phân phối chuyên nghiệp như họ, làm sao để người cần bán tìm được người cần mua, mà không phải quá nhọc nhằn rao bán… “Lúc ấy tôi thấy bức bối, cần phải thay đổi

“Trong gia đình, vợ tôi là người được giao nghĩa vụ về chăm lo việc học hành, đào tạo cho con cháu trong nhà. Đúng như ông Đoàn nói, cuộc chuyển giao đời trong khá nhiều doanh nghiệp không thực thụ trơn tuột. Tại sao chúng ta không nhìn tới tương lai của những gia đình lái buôn Việt Nam ngay từ bây giờ”, ông Đoàn bảo vệ quan điểm.

Với mong muốn hội tụ các gia đình thương gia tiêu biểu và uy tín hàng đầu Việt Nam trong một tổ chức, một mặt, để tôn vinh các gia đình thương buôn đã đóng góp cho sự phát triển và hội nhập của Việt Nam, nhưng theo ông Đoàn, cũng là để kết liên sức mạnh nhằm xây dựng truyền thống kinh dinh và văn hóa doanh nghiệp, thương buôn trong mỗi gia đình.

Tuy nhiên, đây không hẳn là điều mà ông Đoàn mong muốn, nhất là khi ước mong về sự trường tồn của các thương hiệu Việt đang là điều mà ông và những nhà buôn thế hệ đầu của Việt Nam nuôi dưỡng. Ban sơ rất khó khăn, vừa là quản lý, vừa làm viên chức, cỡ bạn hàng… Nhưng dù sao, đó cũng là một lựa chọn đúng đắn”, ông kể lại.

Đây cũng là thương hiệu được nhắc tới trong những thay góp nhóp năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối nội địa từ trước khi Việt Nam trở nên thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Khánh An. Hậu quả là, ngay trong gia đình, các đời không tìm được ngôn ngữ chung.

Ông Đoàn cùng một số thương lái mải mê với kế hoạch thành lập Hội đồng nhà buôn và Gia đình (dưới sự chỉ đạo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam), dự kiến sẽ ra mắt vào ngày 20/10 tới, với lễ hấp thu 50 gia đình - những thành viên trước nhất của Hội đồng. Bây giờ, trong số 13 người, gồm cả con và cháu của ông Đoàn, 5 người đang được đầu tư đi học ở nước ngoài.

2. Nếu muốn bền, thì phải học. Phải chăng, truyền thống này phải được phát huy từ các mô hình kinh doanh gia đình điển hình và thành công nhất ở Việt Nam hiện thời?  kết liên các gia đình thương buôn sẽ tạo nên điều gì?  Mối quan hoài chung của các gia đình thương nhân là phát triển vững bền, gây dựng truyền thống kinh dinh cho gia đình, dòng họ.

Ông Phạm Đình Đoàn, chủ toạ, giám đốc điều hành Tập đoàn Phú Thái   1. Lấy số liệu từ Ban đại diện Hội đồng thương nhân và Gia đình, 100 công ty gia đình lớn nhất Việt Nam đang đóng góp khoảng 1/4 GDP của cả nước, những cơn sóng gió này không đơn giản chỉ là việc của riêng doanh nghiệp. Sẽ có những đổi thay theo từng giai đoạn, từng kế hoạch kinh doanh. “Tuy nhiên, điều này không cản trở những thế trong ngày nay và ngày mai, nhất là khi truyền thống ấy được gắn với truyền thống gia đình vốn vững bền trong văn hóa Việt Nam.

“Song, đi cùng với đó là câu hỏi, trong thời đoạn đầu của sự phát triển của doanh nghiệp, mô hình kinh doanh theo kiểu ‘gia đình’ vẫn thành công hơn?”, ông Đoàn tâm can khi nói về tỷ lệ thành công không cao trong các kết liên giữa các doanh nghiệp Việt Nam với nhau hay giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài… Nhìn lại, mọi việc đã diễn ra đúng như người tiền phong Phạm Đình Đoàn dự liệu.

So với nhiều nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam còn quá trẻ, với hơn 20 năm, kể từ những năm 1990 trở lại đây.

Cho tới thời khắc này, Phú Thái đã trở thành một trong những doanh nghiệp phân phối - bán lẻ hàng đầu Việt Nam. “Cũng có những lái buôn đời đầu khó chấp nhận đổi thay theo xu hướng khi lo sợ không kiểm soát được đứa con mình đứt ruột đẻ ra.

Trong 500 thương hiệu thành công nhất ở Mỹ, có tới 1/3 là các công ty gia đình. “Từng thành viên trong gia đình đó không lúc nào lơi là với vị trí của mình trong sự nghiệp kinh doanh của dòng họ.

Khi về nước, tôi quyết định dừng việc làm cũ, bắt đầu kinh dinh. Thực tại ở Việt Nam, đời doanh gia trước tiên thành công phần lớn nhờ kinh nghiệm tự đúc rút trong quá trình kinh doanh, nhờ vỡ hoang mối quan hệ, cũng như nhịp kinh doanh rộng mở của nền kinh tế trong tuổi mở cửa. Năm 2012, ông Phạm Đình Đoàn được lựa chọn là một trong 50 nhân vật tiền phong. Tuy nhiên, đường đến tới Phú Thái của ông Đoàn lại bắt đầu từ những băn khoăn rất xa xôi của một chuyên gia được đào tạo bài bản trong lĩnh vực… thực phẩm.

Có nghĩa là, sẽ có những thay đổi mang tính tư duy trong văn hóa kinh dinh của người Việt. Truyền thống kinh dinh của người Việt đang bắt rễ từ chính những điều tưởng như khó nắm bắt này…  Trò chuyện với doanh gia Phạm Đình Đoàn:   Ông tính tới kế hoạch đào tạo cho các đời kế tiếp từ khi nào?  Nhiều năm trước, khi tôi thấy rằng, kinh doanh ở Việt Nam đã hết thời dựa vào kinh nghiệm.

“Kinh doanh là chuyện hàng ngày, chẳng bao giờ nói hết.

Nhưng lúc này, ý kiến kinh dinh đương đại, bài bản từ nước ngoài của đời kế tiếp lại khó bắt kịp vào Việt Nam - thị trường vẫn đang trong quá trình tiệm cận thông lệ quốc tế.

Lo xa trong Hội đồng nhà buôn và Gia đình vào thời điểm này sẽ đóng vai trò như một tác nhân, tạo nên những thay đổi trong tư duy quản trị doanh nghiệp của các công ty gia đình tại Việt Nam.

Nhờ VDA, các doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối bán lẻ bừng tỉnh trước những thách thức lớn từ hội nhập, để đi nhanh hơn, lựa chọn cách chơi, chỗ chơi hợp lý hơn. Đó là lý do nhiều thương hiệu công ty gia đình lừng danh thế giới đổi thay cả cơ cấu sở hữu lẫn quản trị để giữ lại được thương hiệu, doanh nghiệp của họ.

Tôi không muốn sẽ có tình trạng con cái than phiền cha mẹ chặt chịa quá, hay không dám quyết, còn bố mẹ lại lo âu con cái không đủ kinh nghiệm để tiếp quản sự nghiệp gia đình, mà ngăn cản sức sáng tạo. Nhưng khoảng thời kì này cũng đã đủ để thế hệ doanh gia trước nhất tính tới chuyện chuyển giao. Đợt này, ông Đoàn xuất hiện nhiều hơn trên báo chí.

Nhưng dịp này thì khác. “Chúng tôi không muốn Phú Thái hay các doanh nghiệp nào đó chỉ là của riêng mình, mà phải trở nên sự nghiệp của gia đình, dòng tộc và lớn hơn, trở thành doanh nghiệp của dân tộc.

Hình như sự thận trọng và kỹ càng khiến ông Đoàn luôn điềm tĩnh với các kế hoạch kinh dinh, ngay trong cả thời khắc được cho là khó khăn nhất của nền kinh tế thời đoạn vừa qua. Sau đó, các doanh nghiệp buộc phải vươn ra ngoài, cạnh tranh trong sân chơi bình đẳng với doanh nghiệp đại chúng, doanh nghiệp quốc tế”, ông Đoàn phân tích.

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang qua khó khăn để đạt được đề nghị tái cấu trúc, đổi mới mô hình tăng trưởng, các doanh nghiệp buộc phải linh hoạt tìm hướng đi phù hợp”, ông Đoàn điềm tĩnh lý giải cho cách xử lý của mình.

Điều này khác với lệ thường. Song chừng như mọi việc không xuôi chèo, mát mái”, ông Đoàn san sớt một phần lý do thôi thúc ông và một số thương nhân khác tụ hội dựa trên ý tưởng nuôi dưỡng truyền thống kinh doanh từ trong gia đình, nhưng không đi ngược khuynh hướng hội nhập quốc tế.

Nhất là với doanh nghiệp đang dựa vào tiếng tăm của những người sáng lập, thì sự chuyển giao dễ gây nên sóng gió. Tuy nhiên, chính tình này đã giới hạn tầm phát triển của doanh nghiệp.

Sự chuẩn bị sớm sẽ bảo đảm trong vòng 10 năm nữa, hoặc bất kể lúc nào tôi muốn thoái lui, đội quân cận kề sẽ vào guồng ngay”, ông Đoàn tâm tình. Bít tất kế hoạch đào tạo, định hướng nghề của những thành viên trong gia đình này đã được cân nhắc, phân tích và lên kế hoạch cụ thể từ nhiều năm trước. Tuy cho tới thời điểm này, nhiều mong muốn được gửi gắm cho VDA, nhất là đưa VDA trở nên một thương hiệu nội địa lớn, đủ sức đối trọng với các thương hiệu nước ngoài trong lĩnh vực phân phối, bán lẻ đã không trở thành sự thật, song dầu sao, VDA cũng đã tạo nên một tiếng chuông cảnh tỉnh cho không chỉ doanh nghiệp, mặc cả với các cơ quan quản lý nhà nước trong sự chuẩn bị hội nhập của doanh nghiệp.

3. Chúng tôi sẽ cùng nhau tạo nên sự đổi thay theo chiều hướng hăng hái nhất. Thực ra, mô hình công ty gia đình khá phổ biến trên thế giới.

Học ở đây không chỉ là học vấn, tri thức, mặc cả truyền thống gia đình. Định hướng phải gây dựng được truyền thống kinh doanh ngay trong gia đình mình là điều mà những thành viên sáng lập Hội đồng lái buôn và Gia đình tâm niệm. Chính sự chuẩn bị bài bản và chuyên nghiệp như vậy, sẽ bảo đảm trong bất cứ tình huống nào, các thành viên có thể kế tục sự nghiệp một cách trơn, không ảnh hưởng tới sự ổn định và phát triển của doanh nghiệp”, ông kể lại.

Cơ sở để ông Đoàn được vinh danh trong những nhân vật tiên phong chính là sự thành công của Phú Thái trên chặng đường khai hoang ra một lĩnh vực kinh doanh mới mẻ ở Việt Nam: lĩnh vực phân phối - bán lẻ. Bước chuyển giao trở thành khó khăn hơn”, ông Đoàn phân tách. Trong nhiều doanh nghiệp, thế hệ thứ hai đã bắt đầu nhập cuộc.

Bây chừ, kế hoạch dài hơi trong chuyển giao đời của vị doanh nhân đời 6x này đang được thực hiện một cách điềm tĩnh. Khi doanh nghiệp ở quy mô nhỏ và vừa, các thương gia này có thể đảm nhận khá tốt công việc điều hành, song khi quy mô tăng lên, tầm hoạt động rộng hơn, khả năng bao quát giảm đi. Phải nói thêm là, Việt Nam có truyền thống đánh giặc, nhưng chưa có truyền thống kinh doanh và làm ăn lớn.

“Không có một mô hình chuẩn nào cho sự chuyển giao thế hệ trong các gia đình lái buôn, dù ở nước nào. Các thương nhân đời thứ nhất đang có kế hoạch đào tạo thế hệ kế tiếp một cách khá bài bản. Tuy nhiên, điều mà tôi học hỏi được khi có dịp xúc tiếp với các gia đình thương lái truyền thống của thế giới, đó là tính định hướng và kỷ luật mà từng thành viên gia đình sẽ phải tuân thủ vì mục đích chung là sự nghiệp kinh doanh của gia đình, dòng họ”, ông Đoàn kể về việc xác định vị trí của từng người trong bữa ăn của một gia đình tỷ phú Thái Lan, Trung Quốc mà ông có dịp là khách mời.

Cũng phải nói thêm, theo phân tách của nhà sử học Dương Trung Quốc, về cơ bản, do đặc thù phát triển của lịch sử dân tộc, cộng đồng thương buôn Việt Nam chưa hội đủ các yếu tố để tạo nên cái gọi là truyền thống kinh dinh.

Lợi thế của các công ty này so với các công ty khác, đó chính là tình với công ty, sự gắn kết trong gia đình chính là động lực để tạo ra những điều kỳ diệu, để người sáng lập có thể dành cả thế cục cho doanh nghiệp mình tạo dựng.

Ở châu Á, tỷ lệ này còn cao hơn. “Tuy nhiên, có thể thời kì duy trì mô hình công ty gia đình ở Việt Nam sẽ kéo dài thêm 20 - 30 năm nữa, để tạo nên những nền tảng chắc chắn. Nhắc lại câu chuyện 4 thương hiệu nội địa lớn nhất trong lĩnh vực phân phối bán sỉ của Việt Nam kết liên với nhau để thành lập Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển hệ thống phân phối Việt Nam (VDA) vào năm 2007, chừng như ẩn trong nhiều lý do, có sự bức bối, lo xa của một người trầm tĩnh, nhưng cẩn trọng với các thời cơ và thách thức của thị trường.

Có thể, cố của ông và những đồng nghiệp.